Πέτρος Αλεξανδρόπουλος 

Καθώς ο ευρωπαϊκός τομέας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ωριμάζει στην Ευρώπη, μια νέα μορφή έχει αρχίσει να αναδύεται στις συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPA), η οποία ενδέχεται να αναδιαμορφώσει την αγορά ηλιακής ενέργειας της ηπείρου χωρίς να απαιτήσει ούτε ένα επιπλέον τετραγωνικό μέτρο γης. 

Ειδικοί του κλάδου εκτιμούν ότι τα λεγόμενα «revamping» ή «repowering» PPAs — συμβάσεις που συνδέονται με την πρόσθετη ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από αναβαθμισμένα φωτοβολταϊκά πάρκα — είναι έτοιμα να εξελιχθούν σε μία από τις καθοριστικές τάσεις της καθαρής ενέργειας για την επόμενη δεκαετία.

Όπως επισημαίνει το  Montel, η ιδέα είναι απλή: αντί να κατασκευάζουν εντελώς νέα φωτοβολταϊκά πάρκα, οι εταιρείες εκσυγχρονίζουν παλαιότερες εγκαταστάσεις αντικαθιστώντας πάνελ, μετατροπείς και συναφή εξοπλισμό με αποδοτικότερη τεχνολογία. Η αρχική μονάδα συνεχίζει να λαμβάνει την υφιστάμενη εγγυημένη τιμή πώλησης (feed-in tariff) — το κρατικά υποστηριζόμενο σταθερό τιμολόγιο που ενίσχυσε την ανάπτυξη των ΑΠΕ στα πρώτα στάδια — ενώ η επιπλέον ηλεκτρική ενέργεια που προκύπτει από την αναβάθμιση πωλείται ξεχωριστά μέσω νέου PPA.

Το νέο μοντέλο

Στελέχη της αγοράς και αναλυτές υποστηρίζουν ότι το μοντέλο κερδίζει έδαφος, καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει ολοένα μεγαλύτερους περιορισμούς ως προς τη διαθεσιμότητα γης, τις καθυστερήσεις στις αδειοδοτήσεις και τη συμφόρηση των δικτύων.

«Τα revamping PPAs θα αποτελέσουν την τάση του μέλλοντος», δήλωσε στο Montel ο Antonio Cammisecra, διευθύνων σύμβουλος της ανεξάρτητης εταιρείας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ContourGlobal.

Η ContourGlobal έχει ήδη εισέλθει δυναμικά στην αγορά. Νωρίτερα φέτος, η εταιρεία υπέγραψε δεκαετή συμφωνία repowering με την ιταλική εταιρεία κοινής ωφέλειας A2A, η οποία καλύπτει 22 GWh πρόσθετης ετήσιας ηλιακής παραγωγής που θα προκύψει από τον εκσυγχρονισμό 19 φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων στην Ιταλία.

Η συμφωνία αναδεικνύει το γεγονός ότι οι διαχειριστές στρέφονται ολοένα περισσότερο προς το υφιστάμενο χαρτοφυλάκιο υποδομών — προς τις γηρασμένες εγκαταστάσεις που κατασκευάστηκαν κατά το πρώτο μεγάλο κύμα ανάπτυξης της ηλιακής ενέργειας στην Ευρώπη — αντί να αναζητούν νέες «greenfield» αναπτύξεις.

Η χρυσή εποχή των επιδοτήσεων

Πολλές από τις πρώτες ευρωπαϊκές φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις κατασκευάστηκαν μεταξύ 2008 και 2012, υπό γενναιόδωρα καθεστώτα επιδότησης που σχεδιάστηκαν για να δώσουν ώθηση στον τομέα των ΑΠΕ. Παρότι οι μονάδες παραμένουν σε λειτουργία, η πρόοδος της τεχνολογίας σημαίνει ότι ο νεότερος εξοπλισμός μπορεί να παράγει σημαντικά περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από την ίδια ακριβώς έκταση.

Αυτό έχει δημιουργήσει μια ιδιαίτερα ελκυστική οικονομική ευκαιρία.

Ο Antonio Ponzo Pellegrini, επικεφαλής θεσμικών υποθέσεων της ιταλικής ενεργειακής εταιρείας Enegan, υποστηρίζει ότι η αναβάθμιση των παλαιών εγκαταστάσεων προσφέρει οφέλη που υπερβαίνουν κατά πολύ την κερδοφορία.

«Σε ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από πιέσεις στις τιμές της ενέργειας, συμφόρηση στα δίκτυα και αυξανόμενη προσοχή στη βιωσιμότητα της χρήσης γης, αυτή η προσέγγιση μπορεί να καταστεί στρατηγικής σημασίας», ανέφερε.

Ταχύτητα υλοποίησης

Η ελκυστικότητα του μοντέλου οφείλεται εν μέρει και στην ταχύτητα υλοποίησης. Νέα έργα ΑΠΕ στην Ευρώπη συχνά αντιμετωπίζουν πολυετείς διαδικασίες αδειοδότησης, περιβαλλοντικές αξιολογήσεις και τοπικές αντιδράσεις. Η αναβάθμιση υφιστάμενων εγκαταστάσεων αποφεύγει σε μεγάλο βαθμό αυτά τα εμπόδια, καθώς οι βασικές υποδομές και οι συνδέσεις με το δίκτυο υπάρχουν ήδη.

Έτσι, οι εταιρείες μπορούν να αυξήσουν την παραγωγική δυναμικότητα των ΑΠΕ πολύ ταχύτερα σε σχέση με την ανάπτυξη εντελώς νέων έργων.

Η προσέγγιση αυτή συμβάλλει επίσης στην αντιμετώπιση ενός ολοένα πιο ευαίσθητου πολιτικού ζητήματος στην Ευρώπη: της χρήσης γης. Σε πυκνοκατοικημένες χώρες όπως η Ιταλία, η Γερμανία και το Βέλγιο, η εξεύρεση κατάλληλων εκτάσεων για νέα μεγάλης κλίμακας φωτοβολταϊκά πάρκα γίνεται ολοένα δυσκολότερη. Το repowering παρακάμπτει αυτό το πρόβλημα, αυξάνοντας την παραγωγή σε ήδη ανεπτυγμένες τοποθεσίες.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι δυνατότητες της αγοράς θα μπορούσαν να είναι τεράστιες.

Ο Antonio Sileo, διευθυντής του παρατηρητηρίου ενεργειακής καινοτομίας του think tank I-Com, εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή αγορά revamping PPAs θα μπορούσε να αντιπροσωπεύει μεταξύ 70 GW και 80 GW ακαθάριστης εγκατεστημένης ισχύος αιχμής την περίοδο 2026-2031. Ακόμη και λαμβάνοντας υπόψη εμπορικούς και τεχνικούς περιορισμούς, θεωρεί ότι η ρεαλιστικά επενδύσιμη ευκαιρία ανέρχεται σε περίπου 35 GW έως 45 GW.

Η Ελλάδα

Το Montel επισημαίνει ότι η ισχυρότερη δραστηριότητα αναμένεται στη Γερμανία και την Ιταλία, οι οποίες διαθέτουν από τους παλαιότερους και μεγαλύτερους επιδοτούμενους φωτοβολταϊκούς στόλους στην Ευρώπη. Η Ισπανία, η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ελλάδα, το Βέλγιο, η Τσεχία και αρκετές χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης θεωρούνται επίσης υποσχόμενες αγορές.

Η Ιταλία ειδικότερα φαίνεται να βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση ώστε να αποτελέσει πεδίο δοκιμής για το συγκεκριμένο μοντέλο.

Σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων Elemens, μεγάλο μέρος του ιστορικού φωτοβολταϊκού στόλου της χώρας θα συνεχίσει να απολαμβάνει καθεστώς feed-in tariff για τουλάχιστον ακόμη πέντε χρόνια, ενώ σχεδόν τα δύο τρίτα αυτών των κινήτρων λήγουν το 2031. Με βάση το ισχύον πλαίσιο, οι διαχειριστές μπορούν ήδη να αναβαθμίσουν εγκαταστάσεις και να πωλούν την πρόσθετη παραγωγή μέσω της χονδρεμπορικής αγοράς ή μέσω PPAs, διατηρώντας παράλληλα το αρχικό καθεστώς επιδότησης.

Πρόσφατες ρυθμιστικές αλλαγές ενδέχεται να επιταχύνουν περαιτέρω την υιοθέτηση του μοντέλου. Ο Andrea Marchisio, εταίρος της Elemens, σημείωσε ότι το τελευταίο ενεργειακό διάταγμα της Ιταλίας εισήγαγε μηχανισμό πρόωρης λήξης των ηλιακών κινήτρων, με αντάλλαγμα υποχρεώσεις repowering.

«Η μελλοντική εφαρμογή θα δείξει εάν πραγματικά προσελκύσει τους διαχειριστές», δήλωσε, «ωστόσο πιθανότατα πρόκειται για επιλογή που θα εξεταστεί κυρίως από όσους επιθυμούν να συμμετάσχουν σε νέα καθεστώτα ενίσχυσης με την αναβαθμισμένη εγκατάσταση».

Τα οικονομικά δεδομένα

Τα οικονομικά δεδομένα γίνονται επίσης ολοένα πιο ελκυστικά. Οι τιμές των φωτοβολταϊκών πάνελ έχουν μειωθεί δραστικά την τελευταία δεκαετία, ενώ οι βελτιώσεις στην αποδοτικότητα σημαίνουν ότι τα σύγχρονα πάνελ μπορούν να παράγουν πολύ περισσότερη ενέργεια από τον εξοπλισμό προηγούμενων γενεών στην ίδια έκταση.

Την ίδια στιγμή, οι επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη συνεχίζουν να αναζητούν μακροπρόθεσμα PPAs από ανανεώσιμες πηγές προκειμένου να αντισταθμίσουν τη μεταβλητότητα των τιμών ενέργειας και να επιτύχουν τους στόχους απανθρακοποίησης. Τα revamping PPAs προσφέρουν στους αγοραστές πρόσβαση σε επιπλέον ανανεώσιμη παραγωγή χωρίς τα χρονοδιαγράμματα που απαιτούν τα νέα έργα.

Για τους επενδυτές, το μοντέλο ενδέχεται επίσης να μειώνει τον κίνδυνο. Οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις διαθέτουν ήδη ιστορικό λειτουργίας, πρόσβαση στο δίκτυο και κατοχυρωμένα δικαιώματα χρήσης γης, στοιχεία που περιορίζουν την αναπτυξιακή αβεβαιότητα σε σύγκριση με νέα έργα από μηδενική βάση.

Παρόλα αυτά, οι προκλήσεις παραμένουν. Δεν είναι όλες οι παλαιές εγκαταστάσεις κατάλληλες για repowering, ενώ ορισμένες μπορεί να απαιτούν δαπανηρές αναβαθμίσεις δικτύου ή δομικές παρεμβάσεις. Παράλληλα, τα ρυθμιστικά πλαίσια διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, ιδίως ως προς την αλληλεπίδραση των επιδοτήσεων με την αναβαθμισμένη ισχύ.

Υπάρχουν επίσης ερωτήματα σχετικά με τις χρηματοδοτικές δομές και τον τρόπο με τον οποίο οι τράπεζες θα αποτιμούν έργα που συνδυάζουν έσοδα από παλαιά καθεστώτα επιδότησης με έσοδα από την αγορά ή από PPAs.

Πηγή: https://energypress.gr/